Asset Publisher
Grzyby
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.
Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?
Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy znaleziony grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.
Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.
W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.
Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?
Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu: na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.
Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.
Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?
To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.
Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.
Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?
Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.
Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.
Asset Publisher
Projekty i fundusze
Projekty i fundusze
Stawy Rybnica w Nadleśnictwie Staszów, fot. arch. N. Staszów
Łąka zmiennowilgotna w Nadleśnictwie Stąporków, fot. Marek Lotarski
Łąki na których realizowano projekt małej retencji w Nadleśnictwie Zwoleń, fot. Stanisław Gałązkiewicz
Nadleśnictwa RDLP w Radomiu w ramach ogólnopolskich przedsięwzięć Lasów Państwowych współfinansowanych ze środków unijnych realizują projekty mające na celu adaptację lasów i leśnictwa do zmian klimatu. To projekty dotyczące małej retencji oraz przeciwdziałania erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja (MRN3), ochrony siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo (GMOK), ochrony gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo (kontynuacja OPL) oraz zapobiegania, przeciwdziałania oraz ograniczania skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2). Realizowane są także inne projekty ze środków własnych Lasów Państwowych, w tym Funduszu Leśnego.
- Projekty współfinansowane ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko(FEnIKS) na lata 2021-2027
Projekty Lasów Państwowych – dla retencjonowania wody
„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja” (MRN3).
Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 151 nadleśnictw z 17 RDLP.
Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.
Okres realizacji: 2024-2028.
Główny cel projektu: wzmocnienie odporności nizinnych ekosystemów leśnych na zagrożenia związane ze zmianami klimatu poprzez realizację kompleksowych działań retencyjnych i przeciwerozyjnych ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków naturalnych zjawisk/procesów klimatycznych takich jak susze i pożary, powodzie i podtopienia, intensywne lub długotrwałe opady atmosferyczne, ekstremalne przepływy wód w korytach, spływy powierzchniowe, niszczące działanie wód wezbraniowych.
Całkowity koszt realizacji projektu: 511,56 mln zł.
Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 5 nadleśnictw i będą dotyczyły 7 obiektów (z możliwością uzupełnienia zakresu o inne nadleśnictwa i obiekty):
- Nadleśnictwo Daleszyce: Budowa zbiornika retencyjnego na cieku naturalnym w leśnictwie Sieraków.
- Nadleśnictwo Dobieszyn: Budowa zbiornika wodnego Podlesie. Budowa stawu Chruściechów.
- Nadleśnictwo Radom: Odbudowa zbiornika wodnego w leśnictwie Zadobrze.
- Nadleśnictwo Stąporków: Budowa systemu piętrzeń w ciągu Niedźwiedzicy w rejonie miejscowości Małachów. Przebudowa zbiornika retencyjnego Pardołów.
- Nadleśnictwo Zagnańsk: Przebudowa dwóch zbiorników retencyjnych na rzece Bobrzaneczka.
Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/adaptacja-na-terenach-nizinnych-kontynuacja
Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony mokradeł
„Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo” (GMOK).
Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP.
Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.
Okres realizacji: 2024-2029.
Główny cel projektu: przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi.
Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:
- bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
- użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
- siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).
Całkowity koszt realizacji projektu: 117,65 mln zł.
Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 4 nadleśnictwa: Daleszyce, Kozienice, Włoszczowa, Zwoleń.
Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-dla-mokradel
Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przyrody
„Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo" (kontynuacja OPL).
Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 120 nadleśnictw z 17 RDLP, 10 parków narodowych, a także Leśny Bank Genów Kostrzyca.
Okres realizacji: 2024-2029.
Główny cel projektu: poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.
Całkowity koszt realizacji projektu: ok. 58,8 mln zł.
Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 8 nadleśnictw:
- Nadleśnictwo Barycz: wykaszanie i odkrzaczanie podmokłych łąk i torfowisk.
- Nadleśnictwo Chmielnik: koszenie na siedlisku łąk świeżych i modraszka telejusa; utrzymanie stanu zbiornika dla występowania traszki grzebieniastej.
- Nadleśnictwo Daleszyce: przywrócenie łąki ostrożeniowej dla owadów w rezerwacie „Radomice” – wykaszanie trzciny, usuwanie samosiewów olszy, wierzby, osiki oraz sosen.
- Nadleśnictwo Jędrzejów: usuwanie podszytów i podrostów na obszarach Natura 2000 Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie i Ostoja Gaj w ciepłolubnych dąbrowach i grądach.
- Nadleśnictwo Kielce: usuwanie podszytów i podrostów na siedlisku ciepłolubnej dąbrowy; ekstensywne użytkowanie kośne (w tym usuwanie odrostów drzew i krzewów) na siedlisku torfowisk przejściowych.
- Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski: usuwanie obcych gatunków z rezerwatu Modrzewie oraz usuwanie podszytu i podrostu (głównie grabowego) utrudniającego rozwój młodego pokolenia modrzewia polskiego.
- Nadleśnictwo Pińczów: usuwanie nalotu, koszenie na siedlisku muraw kserotermicznych i obuwika pospolitego.
- Nadleśnictwo Stąporków: wycinka i wykaszanie krzewów oraz odrostów drzew z na siedliskach torfowisk przejściowych i zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych; koszenie na siedliskach przeplatki aurinii.
Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-gatunkow-i-siedlisk-kontynuacja
Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przeciwpożarowej
„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów” (PPOŻ2).
Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 153 nadleśnictw z 17 RDLP.
Okres realizacji: 2024-2028.
Główny cel projektu: poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów w zarządzie LP.
Planowane działania to:
- budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
- budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
- budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
- zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD (punktów alarmowo-dyspozycyjnych),
- zakup samochodów patrolowo-gaśniczych,
- budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.
Całkowity koszt realizacji projektu: 160,31 mln zł.
Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 7 nadleśnictw: Barycz, Dobieszyn, Grójec, Skarżysko, Włoszczowa, Marcule, Daleszyce (zakup 7 samochodów patrolowo-gaśniczych).
Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-przeciwpozarowa-kontynuacja
- Projekty ze środków własnych Lasów Państwowych objęte programem „Lasy dla Klimatu” (https://projekty-rozwojowe.lasy.gov.pl/program-lasy-dla-klimatu; https://lasydlaklimatu.lasy.gov.pl)
- „Podnoszenie efektywności energetycznej budynków w PGL LP” (PEEB)
https://www.ckps.lasy.gov.pl/podnoszenie-efektywnosci-energetycznej-budynkow-w-pgl-lp
- „Las Energii” (LE)
https://www.ckps.lasy.gov.pl/las-energii
- „Lasy Węglowe” (LW)
https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-weglowe
- Projekt ze środków własnych Lasów Państwowych „Modernizacja łączności radiowej w Lasach Państwowych (usługa telekomunikacyjna w zakresie radiowej łączności dyspozytorskiej dla LP)” (Projekt łącznościowy)
- Inne projekty realizowane z własnych Lasów Państwowych (Funduszu Leśnego)
Pomnik przyrody dąb Bartek
Nadleśnictwo Zagnańsk od 2017 roku realizuje działania związane z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek. Projekt wpisuje się w „Program działań związanych z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek na gruntach w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 116 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 21 grudnia 2022 r.
http://www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl/ochrona
Ogród botaniczny – arboretum w Marculach
Nadleśnictwo Marcule od 2026 roku realizuje działania wpisujące się „Program rozwoju ogrodów botanicznych prowadzonych przez jednostki organizacyjne PGL Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 5 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 28 stycznia 2026 r.
