Początkowo Dzień Ziemi był oddolną inicjatywą. 22 kwietnia 1970 r. 20 mln Amerykanów - wówczas 10 proc. populacji Stanów Zjednoczonych - wyszło na ulice, aby zaprotestować przeciwko ignorancji środowiskowej i domagać się nowej drogi dla planety. 

Dzień Ziemi – skąd się wziął ten dzień?

Ten dzień uznawany jest za jedno z największych wydarzeń obywatelskich na świecie. Rozpoczął falę działań, w tym przyjęcie przełomowych na tamten moment przepisów dotyczących ochrony środowiska w USA. W odpowiedzi na to wydarzenie powstały ustawy o czystym powietrzu, czystej wodzie i zagrożonych gatunkach. Powołano także Agencję Ochrony Środowiska (EPA). Później wiele krajów przyjęło podobne przepisy.

Nieco wcześniej, na konferencji UNESCO w 1969 r. wystąpił John McConnel z ideą obchodzonego na całym świecie Dnia Ziemi. Ideę poparł sekretarz generalny ONZ, U Thant. 26 lutego 1971 r. podpisał proklamację, w której wyznaczył równonoc wiosenną jako moment, w którym Narody Zjednoczone obchodzą Dzień Ziemi - 20 albo 21 marca. W 2009 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło nową datę - 22 kwietnia.

Hasło Dnia Ziemi 2026: „Our Power, Our Planet”

Tegoroczne hasło Dnia Ziemi – „Our Power, Our Planet” (nasza moc, nasza planeta) – podkreśla, że prawdziwa zmiana rodzi się z siły wspólnoty, codziennych decyzji i odpowiedzialnego zarządzania zasobami przyrody. Organizatorzy zwracają uwagę, że ochrona klimatu, lasów, wody i bioróżnorodności nie zależy wyłącznie od globalnych decyzji, lecz od działań podejmowanych lokalnie.

Lasy Państwowe a przesłanie Dnia Ziemi

Idee Dnia Ziemi od lat znajdują odzwierciedlenie w pracy leśników. Zrównoważona gospodarka leśna opiera się na zasadzie odnawialności lasów, ochrony różnorodności biologicznej i odpowiedzialności międzypokoleniowej, co bezpośrednio wpisuje się w przesłanie „Naszej mocy dla planety”.

Wiele z naszych działań ma bezpośredni wpływ na ograniczenie skutków zmian klimatu w Polsce – zarówno pod kątem adaptacji lasów, jak i zatrzymywania wody w lesie czy ochrony przeciwpożarowej. Zmieniający się klimat wpływa na wszystkie komponenty lasu i leśnicy wychodzą naprzeciw oczekiwaniom przyrodniczym, społecznym i produkcyjnym w świetle zachodzących zmian.

Efektem prac realizowanych w ramach trwale zrównoważonej gospodarki leśnej jest wzrost udziału powierzchni lasów od 1945 r. z 21 proc. do 29,6 proc. Sadzonki, służące do odnowienia lasów, powstają w szkółkach prowadzonych przez nadleśnictwa. Co roku rośnie tam ok. 700 mln sadzonek w 360 szkółkach. Około 500 mln z tej puli jest sadzonych na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe. 

Co ważne, zmieniany jest także skład gatunkowy lasów, czyli są one przebudowywane zgodnie z siedliskiem. Leśnicy, myśląc perspektywicznie, biorą pod uwagę prognozy naukowców dotyczące zmian, jakie zajdą w środowisku w ciągu kilkudziesięciu najbliższych lat.

Lasy mają coraz bardziej zróżnicowaną strukturę wiekową i gatunkową. Według danych GUS obecnie drzew liściastych w polskich lasach jest ok. 31 proc. W 1945 r. było ich zaledwie 13 proc., natomiast drzew gatunków iglastych było 87 proc. Wśród sadzonek obecnie niemal 60 proc. stanowią gatunki liściaste. Udział sosny od lat 50. ubiegłego wieku spada na rzecz wzrostu m.in. dębu. 

Dzień Ziemi – co możesz zrobić

Dzień Ziemi to dobry moment, by przypomnieć sobie, że nawet drobne codzienne decyzje mają znaczenie. EarthDay.org zachęca do działań prostych, lecz realnie wpływających na środowisko:

• ograniczaj zużycie plastiku - wybieraj torby i butelki wielorazowe,
• oszczędzaj energię i wodę – wyłączaj światło, skracaj czas kąpieli,
• wybieraj transport zbiorowy zamiast samochodu, a najlepiej poruszaj się pieszo lub rowerem, 
• sadź drzewa i rośliny przyjazne zapylaczom lub dbaj o zieleń wokół siebie,
• sprzątaj swoje otoczenie – las, park lub najbliższą okolicę,
• ogranicz marnowanie żywności i wybieraj produkty lokalne,
• ucz się i dziel wiedzą o ochronie środowiska z innymi.

Jak podkreślają organizatorzy Dnia Ziemi, małe działania podejmowane wspólnie mają wielką moc – a troska o planetę nie kończy się jednego dnia w roku.

Nadleśnictwa RDLP w Radomiu w ramach ogólnopolskich przedsięwzięć Lasów Państwowych współfinansowanych ze środków unijnych realizują projekty mające na celu adaptację lasów i leśnictwa do zmian klimatu. To projekty dotyczące małej retencji oraz przeciwdziałania erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja (MRN3), ochrony siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo (GMOK), ochrony gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo (kontynuacja OPL) oraz zapobiegania, przeciwdziałania oraz ograniczania skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów (PPOŻ2). Realizowane są także inne projekty ze środków własnych Lasów Państwowych, w tym Funduszu Leśnego.

1. Projekty współfinansowane ze środków programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko(FEnIKS) na lata 2021-2027

Projekty Lasów Państwowych – dla retencjonowania wody

„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych – kontynuacja” (MRN3).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 151 nadleśnictw z 17 RDLP.

Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.

Okres realizacji: 2024-2028.

Główny cel projektu: wzmocnienie odporności nizinnych ekosystemów leśnych na zagrożenia związane ze zmianami klimatu poprzez realizację kompleksowych działań retencyjnych i przeciwerozyjnych ukierunkowanych na zapobieganie powstawaniu lub minimalizację negatywnych skutków naturalnych zjawisk/procesów klimatycznych takich jak susze i pożary, powodzie i podtopienia, intensywne lub długotrwałe opady atmosferyczne, ekstremalne przepływy wód w korytach, spływy powierzchniowe, niszczące działanie wód wezbraniowych.

Całkowity koszt realizacji projektu: 511,56 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 5 nadleśnictw i będą dotyczyły 7 obiektów (z możliwością uzupełnienia zakresu o inne nadleśnictwa i obiekty):

• Nadleśnictwo Daleszyce: Budowa zbiornika retencyjnego na cieku naturalnym w leśnictwie Sieraków.
• Nadleśnictwo Dobieszyn: Budowa zbiornika wodnego Podlesie. Budowa stawu Chruściechów.
• Nadleśnictwo Radom: Odbudowa zbiornika wodnego w leśnictwie Zadobrze.
• Nadleśnictwo Stąporków: Budowa systemu piętrzeń w ciągu Niedźwiedzicy w rejonie miejscowości Małachów. Przebudowa zbiornika retencyjnego Pardołów.
• Nadleśnictwo Zagnańsk: Przebudowa dwóch zbiorników retencyjnych na rzece Bobrzaneczka.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/adaptacja-na-terenach-nizinnych-kontynuacja

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony mokradeł

„Lasy dla mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo” (GMOK).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 120 nadleśnictw z 17 RDLP.

Partnerzy projektu: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Centrum Ochrony Mokradeł.

Okres realizacji: 2024-2029.

Główny cel projektu: przywrócenie funkcji lub utrzymanie stanu bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych pozostających w zarządzie LP na obszarach Natura 2000 i poza nimi.

Planowane działania będą ukierunkowane na ochronę siedlisk przyrodniczych oraz gatunków związanych z uwilgotnionymi (bagiennymi) obszarami zielonej infrastruktury, w szczególności wybranych siedlisk Natura 2000 tj.:

• bagna, torfowiska i inne obszary podmokłe (7110, 7120, 7140, 7150, 7210, 7220, 7230),
• użytki zielone (6410, 6430, 6440, 6510),
• siedliska leśne (91D0, 91E0, 91F0).

Całkowity koszt realizacji projektu: 117,65 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 4 nadleśnictwa: Daleszyce, Kozienice, Włoszczowa, Zwoleń.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-dla-mokradel

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przyrody

„Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo" (kontynuacja OPL).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, 120 nadleśnictw z 17 RDLP, 10 parków narodowych, a także Leśny Bank Genów Kostrzyca.

Okres realizacji: 2024-2029.

Główny cel projektu: poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.

Całkowity koszt realizacji projektu: ok. 58,8 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 8 nadleśnictw:

• Nadleśnictwo Barycz: wykaszanie i odkrzaczanie podmokłych łąk i torfowisk.
• Nadleśnictwo Chmielnik: koszenie na siedlisku łąk świeżych i modraszka telejusa; utrzymanie stanu zbiornika dla występowania traszki grzebieniastej.
• Nadleśnictwo Daleszyce: przywrócenie łąki ostrożeniowej dla owadów w rezerwacie „Radomice” – wykaszanie trzciny, usuwanie samosiewów olszy, wierzby, osiki oraz sosen.
• Nadleśnictwo Jędrzejów: usuwanie podszytów i podrostów na obszarach Natura 2000 Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie i Ostoja Gaj w ciepłolubnych dąbrowach i grądach.
• Nadleśnictwo Kielce: usuwanie podszytów i podrostów na siedlisku ciepłolubnej dąbrowy; ekstensywne użytkowanie kośne (w tym usuwanie odrostów drzew i krzewów) na siedlisku torfowisk przejściowych.
• Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski: usuwanie obcych gatunków z rezerwatu Modrzewie oraz usuwanie podszytu i podrostu (głównie grabowego) utrudniającego rozwój młodego pokolenia modrzewia polskiego.
• Nadleśnictwo Pińczów: usuwanie nalotu, koszenie na siedlisku muraw kserotermicznych i obuwika pospolitego.
• Nadleśnictwo Stąporków: wycinka i wykaszanie krzewów oraz odrostów drzew z na siedliskach torfowisk przejściowych i zmiennowilgotnych łąk trzęślicowych; koszenie na siedliskach przeplatki aurinii.

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-gatunkow-i-siedlisk-kontynuacja

Projekty Lasów Państwowych – dla ochrony przeciwpożarowej

„Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów” (PPOŻ2).

Beneficjent: Lasy Państwowe reprezentowane przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych, ponad 153 nadleśnictw z 17 RDLP.

Okres realizacji: 2024-2028.

Główny cel projektu: poprawa sprawności systemu wczesnego ostrzegania, prognozowania i szybkiego reagowania w sytuacji wystąpienia zagrożeń związanych z pożarami lasów w zarządzie LP.

Planowane działania to:

• budowa, przebudowa i remont dostrzegalni przeciwpożarowych,
• budowa i modernizacja masztów, wspierających funkcjonowanie systemu do lokalizacji pożarów,
• budowa i doposażenie stacji meteorologicznych,
• zakup nowoczesnego sprzętu umożliwiającego identyfikację i lokalizację pożarów oraz doposażenie PAD (punktów alarmowo-dyspozycyjnych),
• zakup samochodów patrolowo-gaśniczych,
• budowa, przebudowa i remont punktów czerpania wody.

Całkowity koszt realizacji projektu: 160,31 mln zł.

Na terenie RDLP w Radomiu działania są realizowane przez 7 nadleśnictw: Barycz, Dobieszyn, Grójec, Skarżysko, Włoszczowa, Marcule, Daleszyce (zakup 7 samochodów patrolowo-gaśniczych).

Więcej o projekcie: https://www.ckps.lasy.gov.pl/ochrona-przeciwpozarowa-kontynuacja
 

2. Projekty ze środków własnych Lasów Państwowych objęte programem „Lasy dla Klimatu” (https://projekty-rozwojowe.lasy.gov.pl/program-lasy-dla-klimatu; https://lasydlaklimatu.lasy.gov.pl)

• „Podnoszenie efektywności energetycznej budynków w PGL LP” (PEEB)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/podnoszenie-efektywnosci-energetycznej-budynkow-w-pgl-lp

• „Las Energii” (LE)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/las-energii

• „Lasy Węglowe” (LW)

https://www.ckps.lasy.gov.pl/lasy-weglowe
 

3. Projekt ze środków własnych Lasów Państwowych „Modernizacja łączności radiowej w Lasach Państwowych (usługa telekomunikacyjna w zakresie radiowej łączności dyspozytorskiej dla LP)” (Projekt łącznościowy)
    
4. Inne projekty realizowane z własnych Lasów Państwowych (Funduszu Leśnego)

Pomnik przyrody dąb Bartek

Nadleśnictwo Zagnańsk od 2017 roku realizuje działania związane z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek. Projekt wpisuje się w „Program działań związanych z ochroną i zachowaniem właściwego stanu zdrowotnego pomnika przyrody Dąb Bartek na gruntach w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 116 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 21 grudnia 2022 r.

http://www.dabbarteknaszwspolnyznajomy.pl/ochrona

Ogród botaniczny – arboretum w Marculach

Nadleśnictwo Marcule od 2026 roku realizuje działania wpisujące się „Program rozwoju ogrodów botanicznych prowadzonych przez jednostki organizacyjne PGL Lasy Państwowe” wprowadzony Zarządzeniem nr 5 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 28 stycznia 2026 r.

Wiosna to najważniejszy okres odnowień w polskich lasach. To właśnie teraz leśnicy prowadzą intensywne prace związane z sadzeniem drzew oraz wspieraniem naturalnych procesów odnowieniowych. Warunki przyrodnicze – wilgotna gleba i umiarkowane temperatury – sprzyjają ukorzenianiu się młodych sadzonek i ich dalszemu rozwojowi.

Odnowienia lasu nie są przypadkowe. Każde działanie opiera się na szczegółowych planach urządzenia lasu oraz wiedzy dotyczącej siedlisk. Dobór odpowiednich gatunków ma kluczowe znaczenie dla trwałości i odporności drzewostanów. W praktyce oznacza to m.in. zwiększanie udziału gatunków liściastych oraz tworzenie lasów mieszanych, które lepiej radzą sobie ze skutkami zmian klimatu, suszami i presją szkodników.

– Dziś nie tylko sadzimy drzewa – kształtujemy przyszłość polskich lasów. To, jak odnawiamy las teraz, zdecyduje o jego odporności na zmiany klimatu w kolejnych dekadach – powiedział Cezary Świstak zastępca dyrektora generalnego Lasów Państwowych.

Coraz większą rolę w Polsce odgrywają również odnowienia naturalne. Już nawet do 20% powierzchni lasów odnawia się dzięki naturalnemu wysiewowi nasion. Drzewa powstałe w ten sposób są najlepiej przystosowane do lokalnych warunków, co zwiększa ich odporność i stabilność całych ekosystemów.

Jednocześnie w wielu miejscach – szczególnie po klęskach żywiołowych lub tam, gdzie brakuje drzew nasiennych – konieczne jest sadzenie. Każdego roku w szkółkach leśnych produkuje się około 700 milionów sadzonek, które trafiają do lasów w całym kraju.

– Las nie znika – las się odnawia. W każdym miejscu, gdzie pozyskujemy drewno, pojawia się nowe pokolenie drzew. Ta ciągłość jest fundamentem naszej gospodarki leśnej od ponad 100 lat – zaznaczają przedstawiciele Lasów Państwowych.

Lasy w Polsce zajmują dziś niemal 30% powierzchni kraju – to znaczący wzrost w porównaniu do 21% po II wojnie światowej. Pełnią one wiele funkcji: są siedliskiem różnorodnych gatunków, regulują klimat i gospodarkę wodną, a także stanowią przestrzeń wypoczynku dla społeczeństwa.

Równocześnie lasy są filarem gospodarki. Drewno – odnawialny surowiec – stanowi podstawę funkcjonowania wielu branż, w tym przemysłu meblarskiego, budownictwa czy produkcji papieru. Stabilne dostawy surowca wspierają rozwój sektora drzewnego, który tworzy tysiące miejsc pracy i jest jednym z ważnych obszarów polskiego eksportu.

Znaczenie lasów wykracza jednak poza środowisko i gospodarkę. Kompleksy leśne odgrywają również rolę w systemie bezpieczeństwa państwa – stanowią naturalne bariery terenowe, wspierają działania logistyczne oraz zwiększają możliwości reagowania w sytuacjach kryzysowych.

– Różnorodny las to bezpieczny las – zarówno w kontekście przyrodniczym jak i w perspektywie adaptacji lasu do zmieniającego się klimatu – podkreśla dr inż. Michał Orzechowski Prodziekan Wydziału Leśnego SGGW w Warszawie.

Współczesne leśnictwo opiera się na łączeniu wiedzy naukowej, doświadczenia i naturalnych procesów. Leśnicy działają w perspektywie dziesięcioleci, mając świadomość, że efekty dzisiejszych decyzji będą widoczne dopiero dla przyszłych pokoleń.

Międzynarodowy Dzień Lasów przypomina, że lasy są wspólnym dobrem wszystkich Polaków – dostępnym, odnawialnym i wymagającym odpowiedzialnego zarządzania.

– Sadzimy razem z naturą - To inwestycja w przyszłość nas wszystkich – podsumowują leśnicy.

Zapraszamy do wspólnego działania – bo przyszłość lasów zaczyna się dziś.

21 marca obchodzimy Międzynarodowy Dzień Lasów. Tegoroczne hasło „Forests and Economies” podkreśla rolę lasów w rozwoju gospodarczym społeczeństw. W Polsce znaczenie to widać w działaniach Lasów Państwowych oraz w funkcjonowaniu silnego sektora przemysłu drzewnego.

Hasłem przewodnim tegorocznych obchodów jest „Forests and Economies” – „Lasy i gospodarka”. Organizacje międzynarodowe zwracają uwagę, że lasy są jednym z fundamentów rozwoju gospodarczego: dostarczają surowców, tworzą miejsca pracy i wspierają rozwój wielu branż.

Międzynarodowy Dzień Lasów obchodzony jest na całym świecie 21 marca. Święto zostało ustanowione przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w 2012 r., aby zwiększać świadomość znaczenia wszystkich typów lasów i promować działania na rzecz ich ochrony oraz zrównoważonego użytkowania.

Polskie lasy – ważny zasób przyrodniczy i gospodarczy

Lasy zajmują niemal jedną trzecią powierzchni Polski i pełnią wiele funkcji – przyrodniczych, społecznych i gospodarczych. Są siedliskiem tysięcy gatunków roślin i zwierząt, wpływają na klimat i zasoby wodne, a także stanowią miejsce rekreacji dla milionów osób.

Jednocześnie są źródłem odnawialnego surowca – drewna – który stanowi podstawę funkcjonowania wielu sektorów gospodarki. Współczesna gospodarka leśna w Polsce opiera się na zasadzie wielofunkcyjności, która pozwala łączyć ochronę przyrody z racjonalnym wykorzystaniem zasobów lasu.

Lasy Państwowe – stabilne źródło surowca dla gospodarki

Lasy Państwowe zarządzają około 77 proc. powierzchni lasów w Polsce i odpowiadają za prowadzenie trwale zrównoważonej gospodarki leśnej w imieniu Skarbu Państwa.

Jednym z jej elementów jest pozyskanie drewna, które odbywa się w sposób planowy i kontrolowany. Ilość pozyskiwanego surowca określają plany urządzenia lasu przygotowywane dla każdego nadleśnictwa na okres 10 lat.

Co istotne, w Polsce wykorzystuje się jedynie część przyrastającego drewna – średnio około 70 proc., dzięki czemu zasoby drzewne w lasach stale rosną.

Drewno – fundament przemysłu drzewnego w Polsce

Drewno jest jednym z najważniejszych odnawialnych surowców naturalnych wykorzystywanych w gospodarce. Trafia m.in. do przemysłu meblarskiego, budownictwa, produkcji papieru, płyt drewnopochodnych czy opakowań.

Lasy Państwowe są głównym dostawcą drewna dla polskiej gospodarki, zapewniając ponad 90 proc. surowca wykorzystywanego w kraju.

Dzięki stabilnym dostawom drewna rozwija się w Polsce silny sektor przemysłu drzewnego i meblarskiego, który należy do ważnych gałęzi gospodarki i jest jednym z liderów eksportu.

Przemysł drzewny tworzy tysiące miejsc pracy – zarówno bezpośrednio w zakładach przetwórczych, jak i w firmach usług leśnych czy przedsiębiorstwach transportowych, współpracujących z Lasami Państwowymi.

Co ważne, model gospodarki leśnej w Polsce pozwala łączyć rozwój gospodarczy z ochroną zasobów przyrodniczych, ponieważ drewno jest surowcem odnawialnym, a jego pozyskanie nie przekracza możliwości odtwarzania lasów.

Lasy a bezpieczeństwo państwa

Znaczenie lasów nie ogranicza się jedynie do gospodarki i ochrony przyrody. Rozległe kompleksy leśne pełnią także rolę w systemie bezpieczeństwa państwa.

W historii Polski lasy często stanowiły naturalną osłonę i miejsce schronienia dla ludności cywilnej oraz oddziałów wojskowych czy partyzanckich. Z punktu widzenia współczesnej obronności mogą stanowić naturalną barierę terenową, utrudniać rozpoznanie oraz sprzyjać maskowaniu działań.

Jednocześnie infrastruktura leśna – sieć dróg, systemy obserwacyjne czy zaplecze logistyczne – zwiększa możliwości reagowania w sytuacjach kryzysowych, takich jak klęski żywiołowe czy zagrożenia dla bezpieczeństwa.

Lasy dla gospodarki i przyszłych pokoleń

Międzynarodowy Dzień Lasów przypomina, że lasy są jednym z najcenniejszych zasobów przyrodniczych i gospodarczych. Dostarczają surowców, wspierają rozwój gospodarki, chronią środowisko i poprawiają jakość życia ludzi.

W Polsce ważną rolę w zachowaniu tych wartości odgrywają leśnicy z Lasów Państwowych, którzy prowadzą gospodarkę leśną w taki sposób, aby lasy mogły służyć zarówno współczesnym, jak i przyszłym pokoleniom.

16 marca na terenie nadleśnictw RDLP w Radomiu rozpoczęła się akcja bezpośrednia w ochronie przeciwpożarowej lasów. Realizowana jest również kampania społeczna „Stop pożarom traw”, której partnerem są Lasy Państwowe. System ochrony przeciwpożarowej lasów jest w pełnej gotowości.

Pomimo tegorocznej śnieżnej zimy zaranie wiosny to nadal trudny czas w ochronie przeciwpożarowej lasów. Wystarczyło kilka cieplejszych i słonecznych dni z wiatrem, by trawy i pokrywa runa w lesie i na terenach przyległych, zrobiły się jeszcze bardziej suche, a w konsekwencji by zagrożenie pożarami wzrosło. W tym roku na terenie nadleśnictw RDLP ugaszono już 5 pożarów lasu.

Ogromnym zagrożeniem o tej porze roku są przede wszystkim pożary traw. Przedwiośnie to czas, gdy nie ma jeszcze roślinności zielnej, są natomiast suche trawy i inne rośliny. To stwarza dogodne warunki dla rozprzestrzeniającego się ognia. Nielegalne wypalanie traw przez niektórych właścicieli łąk i nieużytków może doprowadzić do bardzo poważnego pożaru, który swoim zasięgiem obejmie także pobliski las. Dlatego leśnicy i współpracujący z nimi strażacy są w pełnej gotowości i nieustannie apelują o przestrzeganie przepisów, rozsądek i ostrożne obchodzenie się z ogniem.

W ubiegłym roku na terenie 23 nadleśnictw RDLP w Radomiu miało miejsce 159 pożarów o łącznej powierzchni 33,38 ha. W leśnych statystykach odnotowano także 10 pożarów lasów niepaństwowych, zagrażających lasom państwowym, o łącznej powierzchni 4,70 ha.

W poszczególnych miesiącach liczba pożarów kształtowała się następująco: marzec – 19 pożarów, kwiecień – 30 pożarów, maj – 18 pożarów, czerwiec – 10 pożarów, lipiec – 25 pożarów, sierpień – 50 pożarów, wrzesień – 7 pożarów. Akcja działań bezpośrednich w ochronie przeciwpożarowej w 2025 roku zakończyła się 15 października.

Najwięcej pożarów odnotowano w nadleśnictwach: Barycz (20), Stąporków (18), Dobieszyn (16) i Skarżysko (15).

Dzięki sprawnemu systemowi ochrony przeciwpożarowej lasów i znacznemu zaangażowaniu sił i środków średnia wielkość powierzchni pożaru wyniosła 0,21 ha.

Każdy pożar to jednak strata, nie tylko finansowa, ale też ogromna szkoda dla środowiska naturalnego – giną zwierzęta i inne organizmy, niszczone jest ich miejsce bytowania. Pożar to także zagrożenie dla ludzi przebywających w lesie oraz ogromny wysiłek służb biorących udział w akcji gaśniczej.

Kolejne lata pokazują, że wśród przyczyn pożarów niestety nadal przeważają podpalenia – to 65% zdarzeń, pozostałe mają przyczyny nieznane (21%), użycie ognia i wypalanie roślin oraz zaniedbanie (5%), rekreacja (3%), papierosy (2%), urządzenia związane z energią elektryczną i funkcjonowaniem linii kolejowych (2%), powtórny zapłon (2%).

W ochronie przeciwpożarowej niezwykle istotna jest współpraca z jednostkami państwowej i ochotniczej straży pożarnej oraz z policją. Straż leśna również wśród swoich zadań realizuje zwalczanie szkodnictwa związanego z nieprzestrzeganiem przepisów przeciwpożarowych. Używanie otwartego ognia na terenie lasu, jak również w odległości do 100 m od niego, poza miejscami wyznaczonymi jest zabronione. Straż leśna zwraca też uwagę na działania mogące mieć wpływ na rozprzestrzenianie pożarów tj. utrudnianie prowadzenia działań ratowniczych lub ewakuacji (np. przez tarasowanie pojazdami dróg przeciwpożarowych).

W tym roku ochrona przeciwpożarowa lasów będzie kosztowała nadleśnictwa RDLP w Radomiu 9 mln zł. System ochrony przeciwpożarowej obejmuje utrzymanie 49 dostrzegalni przeciwpożarowych z obserwatorami lub kamerami, 22 punkty alarmowo-dyspozycyjne (służą do lokalizowania pożarów i koordynowania akcji gaśniczej), 8 automatycznych stacji meteorologicznych (są wyposażone w aparaturę do badania wilgotności ściółki, powietrza i określania stopnia pożarowego w lasach), samoloty do gaszenia pożarów (będące w stałej gotowości w bazie lotniczej w Piastowie k. Radomia i Masłowie k. Kielc), samochody patrolowo-gaśnicze (22), punkty czerpania wody – zbiorniki wodne i hydranty (735), utrzymanie dróg przeciwpożarowych, tablice informacyjne i ostrzegawcze, pasy przeciwpożarowe chroniące tereny leśne przed pożarami i koszty dogaszania pożarów. Istotnym elementem systemu ochrony ppoż. jest łączność.

Ogromne znaczenie w ochronie przeciwpożarowej lasów, niejednokrotnie decydujące o ugaszeniu pożaru mają samoloty gaśnicze, które biorą udział nie tylko w gaszeniu pożarów lasów, ale też często nieużytków zagrażających terenom leśnym.

System ochrony przeciwpożarowej Lasów Państwowych stale jest udoskonalany. W 2026 r. kontynuowane będą prace związane z realizacją „Koncepcji modernizacji sieci obserwacji naziemnej do celów ppoż. w RDLP Radom” oraz projektem „Rozwój łączności w Lasach Państwowych – modernizacja sieci radiokomunikacji ruchomej lądowej”. Realizowany będzie też projekt ze środków unijnych „Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – zapobieganie, przeciwdziałanie oraz ograniczanie skutków zagrożeń związanych z pożarami lasów”, w ramach którego zakupionych zostanie 7 nowych samochodów patrolowo-gaśniczych. Wobec zagrożeń związanych ze skutkami zmian klimatu ochrona przeciwpożarowa lasów to jeden z priorytetów działalności leśników.

Leśnicy współpracują w ochronie przeciwpożarowej lasów i zapobieganiu pożarom traw i nieużytków ze strażą pożarną i innymi służbami. Wspierają turnieje wiedzy dotyczącej ochrony przeciwpożarowej. Lasy Państwowe są partnerem kampanii społecznej „Stop pożarom traw” https://www.gov.pl/web/kwpsp-warszawa/stop-pozarom-traw.

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu w związku z systemem certyfikacji FSC (Forest Stewardship Council) informuje, że nadleśnictwa zidentyfikowały i zweryfikowały powierzchnie referencyjne ("REF") oraz obszary o szczególnych wartościach ochronnych HCV na podstawie FSC-STD-POL-02-2024 (Przejściowy standard odpowiedzialnej gospodarki leśnej FSC dla Polski).

https://pl.fsc.org/pl-pl

Mapy do konsultacji dotyczące poszczególnych nadleśnictw wraz z instrukcją korzystania znajdują się w załączniku, w materiałach do pobrania.

Już po raz XXV w dniach 13-15 marca Lasy Państwowe zapraszają na Targi Przemysłu Drzewnego i Gospodarki Zasobami Leśnymi LAS-EXPO w Kielcach.

Targi LAS-EXPO objęte zostały patronatem honorowym Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych Adama Wasiaka.

Wielofunkcyjność lasów oraz zrównoważona gospodarka leśna, dbałość o trwałość i ochronę lasów oraz korzystanie z ich potencjału w sposób odpowiedzialny, a także działania na rzecz ochrony klimatu, w szczególności zasobów wodnych to motywy przewodnie tegorocznej wystawy leśnej.

Targi LAS-EXPO i odbywające się równolegle targi AGROTECH to jedna z największych i najważniejszych wystaw dla leśników i drzewiarzy oraz rolników w naszym kraju – w ubiegłym roku targi odwiedziło blisko 80 tysięcy zwiedzających z kraju i zagranicy, potwierdzając wysoką rangę wydarzenia. Podczas targów prezentowane będą najnowsze maszyny, narzędzia i urządzenia oraz technologie stosowane w gospodarce leśnej i przemyśle drzewnym w kraju i zagranicą, w tym odbędą się premiery technologiczne oraz pokazy pracy maszyn na żywo – od pilarek i łuparek po zaawansowane roboty leśne. Producenci maszyn i urządzeń będą rywalizowali w konkursie dla wystawców, a leśnicy będą członkami komisji konkursowej.

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu wraz z nadleśnictwami Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Świętokrzyska”: Daleszyce, Kielce, Łagów, Skarżysko, Suchedniów, Zagnańsk zapraszają zwiedzających Targi Las-Expo do odwiedzenia stoiska informacyjnego Lasów Państwowych. Na gości będzie czekać fachowa wiedza ze strony leśników. Na stoisku będzie można uzyskać informacje o działalności Lasów Państwowych.

Podczas wydarzenia będzie można uzyskać informacje o:

• Zrównoważonej gospodarce leśnej i różnorodnych funkcjach pełnionych przez lasy oraz działaniach leśników zmierzających do integracji nowoczesnej gospodarki leśnej, ochrony przyrody i społecznego wykorzystania lasów;
• Osiągnięć LP w obszarze nowoczesnych technologii i wdrażania badań naukowych;
• Projektów LP na rzecz adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu oraz na rzecz wzmacniania ochrony najcenniejszych obszarów leśnych w Polsce oraz kształtowania ich bioróżnorodności;
• Turystyki leśnej i rekreacyjnego korzystania z lasu oraz możliwości współpracy przy realizacji działań na rzecz środowiska i zrównoważonego rozwoju.

Fachowe porady będą dotyczyły szczegółów prowadzenia zrównoważonej gospodarki leśnej, odnowień, możliwości zakupu drewna oraz sadzonek drzew i krzewów leśnych. Będzie można wymienić doświadczenia dotyczące nowych technologii, maszyn i urządzeń stosowanych w leśnictwie do wykonywania prac leśnych, monitorowania stanu lasu, planowania i analizowania.

Zwiedzający otrzymają materiały promocyjno-edukacyjne: foldery, mapy, przewodniki opisujące najciekawsze miejsca w lasach RDLP w Radomiu oraz sadzonki drzew leśnych.

Specjalną atrakcją będzie obecność Zespołu Sygnalistów Myśliwskich działającego przy RDLP w Radomiu, który tworzą leśnicy – pasjonaci muzyki myśliwskiej. Obecni będą także sygnaliści i sokolnicy z Zespołu Szkół Leśnych im. Romana Gesinga w Zagnańsku.

Stoisko wystawiennicze LP będzie można zwiedzać podczas trzech dni targów:

• 13 marca w godz. 10-16; stoisko obsługują Nadleśnictwo Kielce i Nadleśnictwo Daleszyce;
• 14 marca w godz. 9-16; stoisko obsługują Nadleśnictwo Skarżysko i Nadleśnictwo Zagnańsk;
• 15 marca w godz. 9-16; stoisko obsługują Nadleśnictwo Suchedniów i Nadleśnictwo Łagów.

Serdecznie zapraszamy – stoisko 3-07 (dawniej hala C, stoisko 07).

Więcej informacji na stronie: https://www.targikielce.pl/las-expo

Przełom lutego i marca to okres, w którym samce jeleni naturalnie zrzucają poroże. Zrzuty - czyli odpadłe w sposób naturalny tyki poroża - są poszukiwane przez osoby odwiedzające lasy. Zainteresowanie ich zbieraniem w ostatnich latach wyraźnie wzrosło.

Poroże to twarda, kostna struktura, którą noszą samce krajowych jeleniowatych. Im większe i okazalsze tym dobitniej świadczy o sile oraz możliwościach reprodukcyjnych samca. Oprócz funkcji reprezentacyjnej służy także jako broń podczas walk byków o samice. Po zakończeniu okresu godowego oręż  jest zrzucana. Proces ten odbywa się co roku – samiec gubi stare poroże, a w jego miejsce wyrasta nowe.

Leśnicy przypominają, że choć znalezione w lesie zrzuty można zabrać, ich poszukiwanie nie może odbywać się kosztem spokoju zwierzyny ani z naruszaniem obowiązujących przepisów.

"Mówią o nim "rogate złoto". Sezon na jego poszukiwanie zaczyna się już w lutym, a w marcu osiąga apogeum. Najlepsi w tym fachu podczas jednego sezonu mogą zarobić nawet kilka tysięcy złotych. Trzeba jednak pamiętać, by przede wszystkim nie szkodzić." Cały artykuł Marcina Szumowskiego o "Rogatej gorączce" przeczytasz w archiwalnym numerze Ech Leśnych (Echa leśne 01/2023 str. 68)

Zagrożenia związane z nieodpowiedzialnym zbieraniem poroża

Problemem są sytuacje, w których osoby poszukujące poroża:

- płoszą zwierzynę, szczególnie w okresie zimowym, kiedy jest ona osłabiona utrudnionym dostępem do bazy pokarmowej,

- wchodzą na tereny objęte zakazem wstępu, m.in. do ostoi zwierzyny czy młodników,

- dopuszczają się działań noszących znamiona szkodnictwa łowieckiego.

Niepokojące są również przypadki naruszania prawa w związku z kłusownictwem. Właśnie dlatego w tym okresie prowadzone są wzmożone działania Straży Leśnej.

Zakres działań Straży Leśnej

Celem akcji „Wieniec” jest:

- przeciwdziałanie i zwalczanie kłusownictwa,

- zwalczanie przejawów szkodnictwa łowieckiego,

- egzekwowanie przepisów wobec osób zbierających zrzuty poroża w sposób niezgodny z prawem,

- kontrola legalności skupu i obrotu dziczyzną.

W czasie trwania akcji strażnicy leśni prowadzą patrole w miejscach szczególnie narażonych na tego typu naruszenia - w pobliżu ostoi zwierzyny, na terenach zagrożonych kłusownictwem oraz w obszarach często odwiedzanych przez zbieraczy poroża. Kontrolują również, czy osoby przebywające w lesie nie wkraczają na obszary objęte zakazem wstępu.

Akcja „Wieniec” prowadzona jest przy wsparciu Policji, Straży Granicznej oraz Państwowej Straży Łowieckiej.

Ochrona przyrody i odpowiedzialne korzystanie z lasu

Leśnicy podkreślają, że działania w ramach akcji „Wieniec” służą przede wszystkim ochronie dzikiej przyrody. Okres późnej zimy jest dla zwierząt szczególnie trudny - niepokojenie ich w tym czasie może negatywnie wpływać na ich kondycję.

Akcja ma więc nie tylko wymiar kontrolny, lecz także edukacyjny - przypomina o konieczności odpowiedzialnego korzystania z lasu i poszanowania zasad obowiązujących na terenach leśnych.

Posłuchaj Zdobka jak opowiada o szukaniu zrzutów w jednym z odcinków "Obliczy lasów" oraz sprawdź na naszej infografice czy wiesz czym różnią się rogi od poroża:

„Tereny podmokłe i wiedza tradycyjna: celebrowanie dziedzictwa kulturowego” to hasło tegorocznego Światowego Dnia Mokradeł. Jego obchody podkreślają znaczenie tych szczególnych obszarów. Leśnicy dobrze wiedzą jak ważną rolę odgrywają tereny podmokłe.

Narastający kryzys wodny, spowodowany działalnością człowieka i zmianami klimatycznymi, zagraża ludziom i przyrodzie. Osuszając mokradła, niszczymy nieodwracalnie zasoby wody, bogaty świat roślin i zwierząt. Mokradła magazynują i oczyszczają wodę, są podstawą globalnej gospodarki, zapewniają nam bezpieczeństwo i dają wyżywienie, a roślinom i zwierzętom oferują miejsce do życia.

Światowy Dzień Mokradeł organizowany jest 2 lutego w ponad 95 krajach. Celem obchodów jest podnoszenie świadomości społecznej w zakresie roli ekologicznej i gospodarczej obszarów wodno-błotnych.

Mokradła pełnią także ważną rolę w kształtowaniu różnorodności biologicznej, są środowiskiem życia bardzo wielu gatunków roślin i zwierząt. Około 40 proc.  gatunków roślin i zwierząt na Ziemi jest zależnych od tych obszarów.

Wzrost liczby ludności, urbanizacja i określone wzorce konsumpcji odcisnęły nieodwracalnie piętno na terenach podmokłych. W związku z zanikaniem i zanieczyszczaniem mokradeł zaostrzył się kryzys wodny, który zagraża życiu na Ziemi.

Co Lasy Państwowe robią dla dobra terenów podmokłych?

Lasy Państwowe od wielu lat prowadzą działania związane z budową zbiorników i urządzeń wodnych. To właśnie one mają pozytywnie wpłynąć na śródleśne mokradła.

Obecnie w Lasach Państwowych realizowane są trzy projekty służące zatrzymaniu wody w lesie.

„Lasy dla Mokradeł – ochrona siedlisk hydrogenicznych na obszarach cennych przyrodniczo”

O mokradłach przeczytasz także w Echach Leśnych – „Na ratunek mokradłom”

Projekt „Lasy dla Mokradeł” to inicjatywa Lasów Państwowych mająca na celu kompleksową ochronę i odtwarzanie kluczowych terenów podmokłych, w tym bagien i torfowisk, które stanowią jedne z najcenniejszych i jednocześnie najbardziej zagrożonych ekosystemów w Polsce. Mokradła pełnią istotne funkcje ekologiczne i klimatyczne - magazynują wodę, wspomagają odporność przeciw suszom i powodziom, filtrują zanieczyszczenia oraz są ostoją licznych gatunków zwierząt i roślin, dlatego ich ochrona jest inwestycją w stabilność całych krajobrazów i adaptację do zmiany klimatu.

Jego głównym celem jest przywrócenie funkcji lub utrzymanie dobrego stanu mokradeł na co najmniej 10 450 ha obszarów Natura 2000 i poza nimi. Działania obejmują m.in. ocenę stanu siedlisk, renaturyzację hydrologiczną, ochronę czynna siedlisk i monitoring przyrodniczy oraz intensywne działania edukacyjne i informacyjne skierowane do szerokiego grona odbiorców - od pracowników LP i naukowców, przez społeczności lokalne, aż po turystów i decydentów. Planowane rezultaty obejmują objęcie ochroną i odtworzenie obszarów Natura 2000 o powierzchni ponad 10 000 ha, wsparcie dla instytucji zielonej infrastruktury oraz zaangażowanie w kampanie edukacyjno-informacyjne tysięcy uczestników.

Projekt  rozpoczął się w 2024 roku i potrwa do  2029 roku.  Program realizowany jest przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych Lasów Państwowych wspólnie z ponad 120 nadleśnictwami z 17 regionalnych dyrekcji LP oraz partnerami naukowymi: Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Centrum Ochrony Mokradeł.

Całkowita wartość projektu wynosi ponad 117 mln  zł, z czego 100 mln zł stanowi dofinansowanie z Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021–2027, a pozostała część pochodzi ze środków Lasów Państwowych.

Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach nizinnych

Stanowi on kontynuację działań realizowanych przez leśników już od niemal 20 lat.  Jego celem jest wzmocnienie odporności nizinnych ekosystemów leśnych na zagrożenia powodowane zmianą klimatu poprzez realizację kompleksowych działań retencyjnych i przeciwerozyjnych. Projekt ma również na celu minimalizację negatywnych skutków naturalnych zjawisk pogodowych i klimatycznych, jak choćby susze, pożary czy też powodzie i podtopienia.

Kompleksowy projekt adaptacji lasów i leśnictwa do zmian klimatu – mała retencja oraz przeciwdziałanie erozji wodnej na terenach górskich

Podobnie jak w przypadku projektu retencji wody na terenach nizinnych  jest to również kontynuacja projektów realizowanych przez Lasy Państwowe. W ramach programu realizowane są zadania zbliżone do zakresu wpisującego się w małą retencję nizinną, aczkolwiek z uwagi na lokalizację projektu – tereny górskie –   bezpośrednio wpływa on na ma wzmocnienie górskich ekosystemów leśnych. Projekt m.in. minimalizuje negatywne skutki intensywnych i długotrwałych opadów atmosferycznych, ekstremalnego przepływu wód w korytach, spływów powierzchniowych oraz destrukcyjnego działania wód wezbraniowych.

Materiały GDOŚ o Światowym Dniu Mokradeł 2026

Dlaczego mokradła są tak ważne w walce ze zmianami klimatu?

Te podmokłe tereny to nie tylko magazyny wody, ale także dwutlenku węgla. Torfowiska zajmują zaledwie  około 3 proc. powierzchni naszej planety, a mimo to magazynują aż 30 proc. węgla lądowego – dwukrotność wszystkich lasów na świecie. Działają także jak naturalna gąbka, wchłaniając i magazynując nadmiar opadów (w okresie długotrwałego braku opadów uwalniają wodę, tym samym wyrównują jej niedobory) oraz zmniejszają powodzie, ograniczają wezbrania sztormowe i chronią wybrzeża. To istotne źródło słodkiej wody, na którą globalne zapotrzebowanie wzrasta o około 1 proc. rocznie.

Znaczenie podmokłych terenów zostało zauważone już ponad pół wieku temu. W 1975 roku weszła w życie konwencja o obszarach wodno-błotnych (chociaż dokument przyjęto 2 lutego 1971 roku, w irańskim mieście Ramsar nad Morzem Kaspijskim). Polska ratyfikowała konwencję  kilka lat później. Na terenie naszego kraju jest 19 obszarów mokradeł (łącznie niemalże 153 tys. ha) wpisanych na listę konwencji ramsarskiej.

Zgodnie z Konwencją Ramsarską mokradło to nie tylko obszar leżący na pograniczu środowiska wodnego i lądowego, czyli zarówno obszary podmokłe (bagna), jak i wszelkie wody śródlądowe, ale także płytkie przybrzeżne wody morskie. Pokrywają one ponad 12,1 mln km2 , co stanowi około 6 proc. powierzchni lądowej Ziemi.

Wydarzenia odbywają się w różnych częściach Polski oraz online, przybliżając zarówno dzieciom, jak i dorosłym, nocne życie skrzydlatych mieszkańców lasu.

Na poniższej mapie sprawdzisz czy w Twojej okolicy organizowane jest jakieś wydarzenie w ramach akcji:

Co to za akcja i co można zobaczyć?

„Co w lesie huczy” to cykl spotkań i wydarzeń edukacyjnych organizowanych przez leśników oraz specjalistów - ornitologów. W programie znajdują się m.in.:

- prelekcje i warsztaty o biologii i zwyczajach sów,

- wspólne nocne spacery i nasłuchy głosów,

- zajęcia w terenie, spotkania w bibliotekach, szkołach, domach kultury oraz spotkania online.

Organizatorzy opowiadają o charakterystycznych cechach sów, ich biologii oraz metodach ochrony. Podczas spotkań prezentowane są różne gatunki sów żyjących w polskich lasach, takie jak puszczyk zwyczajny, uszatka czy sóweczka.

Podczas wieczornych spotkań z leśnikami uczestnicy mają szansę:

- poznać różne gatunki sów i ich biologię,

Sprawdź swoją wiedzę o sowach i rozwiąż QUIZ

- wysłuchać charakterystycznych pohukiwań w naturalnym środowisku,

- dowiedzieć się w jaki sposób leśnicy chronią te fascynujące ptaki,

- upewnić się, że ochronna funkcja lasu jest równie istotna dla leśników jak produkcyjna i społeczna;

- zapoznać się w jaki sposób praca leśnika i prowadzona zrównoważona gospodarka leśna mają wpływ na życie sów.

Dlaczego sowy są ważne w lesie?

Sowy to nie tylko niezwykle ciekawe ptaki - pełnią ważną rolę w ekosystemach leśnych i polnych:

- regulują populacje drobnych ssaków, w szczególności gryzoni, dzięki czemu przyczyniają się do równowagi biologicznej lasu,

- chronią uprawy i zasoby naturalne – ograniczając liczebność gryzoni np. myszy czy nornic,

- są wskaźnikami zdrowia środowiska – ich obecność i liczebność często odzwierciedla jakość środowiska oraz dostępność pokarmu.

Dzięki temu obecność tych nocnych drapieżników przyczynia się do zachowania naturalnej równowagi i bioróżnorodności.

Dlaczego teraz – koniec lutego to dobry moment?

Przełom zimy i wczesna wiosna to właśnie czas, kiedy sowy są najbardziej aktywne - większość gatunków rozpoczyna wtedy okres godowy, podczas którego samce intensywnie pohukują, nawołując partnerki i oznaczając terytoria. Dzięki temu ich odgłosy łatwiej usłyszeć właśnie pod koniec lutego i na początku marca.

O sowach opowiada Julka w jednym z odcinków „Obliczy Lasów”

Jak leśnicy pomagają sowom?

Leśnicy Lasów Państwowych prowadzą działania na rzecz ochrony sów i ich siedlisk poprzez:

-  wyznaczanie stref ochronnych wokół gniazd rzadkich gatunków sów (np. puchacza), co zapewnia im spokój w ich bezpośrednim otoczeniu,

- pozostawianie w lasach drzewa z dziuplami oraz starodrzewów, które są kluczowe dla sów,

-  wieszanie specjalnych budek lęgowych i montaż platform, zwłaszcza tam, gdzie brakuje naturalnych miejsc lęgowych,

- ochronę siedlisk, obejmującą pozostawianie martwego drewna, które zwiększa bazę siedliskową i pokarmową dla sów,

-  organizowanie akcji edukacyjnych, tworzenie publikacji oraz infografik, aby zwiększyć świadomość społeczeństwa na temat ochrony tych ptaków.

Te działania pomagają nie tylko chronić gatunki sów, ale także budować świadomość przyrodniczą wśród społeczeństwa.

O sowach słów kilka

Sowy to ptaki, które wywoływały w naszych przodkach dość atawistyczny lęk. Bezszelestny lot, często nocny tryb życia, budzący grozę skrzekot, sprawiały, że niegdyś były traktowane jako zwierzęta złowróżbne, zwiastujące śmierć i nieszczęście. Obecnie sowy nadal są obecne w kulturze, popkulturze, wierzeniach i przypowieściach, ale dzięki wiedzy na temat behawioru, ekologii i biologii tych ptaków wiemy też, że ich atrybuty po prostu pozwalają im na bycie niesamowitymi drapieżnikami.

Dlaczego sowy są tak intrygujące? Dlaczego to właśnie z nimi związanych jest takie wiele legend, mitów i przypowieści? Czy „sowofobia" w wierzeniach ludowych wpłynęła na to, jak się kształtują obecnie populacje sów na świecie? Na te i na wiele innych pytań znajdziecie odpowiedź w naszym podcaście „Między Drzewami”:

Zachęcamy do zapoznania się naszymi infografikami o sowach:

oraz publikacjami:

Drapole w Lasach Państwowych

Wszystkie sowy naszych lasów

Z pamiętnika skrzydlatych myśli

Kalendarz z lasu 2014/2015

Rysowanki - Malowanki „Leśne zwierzęta”, a wśród nich włochatka

Zapraszamy na XV Jubileuszową Noc Biologów, która odbędzie się 16 stycznia 2026 roku w Instytucie Biologii UJK w Kielcach oraz w licznych miejscach na terenie Kielc. Motywem przewodnim tegorocznej edycji wydarzenia jest „Biologia pełna sygnałów – odkryj, jak mówi życie”

Pracownicy instytucji partnerskich, studenci i doktoranci Instytutu Biologii ale także zaproszeni goście, przygotowali dla wszystkich pasjonatów i odkrywców świata nauki wyjątkowy program pełen wykładów, warsztatów, debat, pokazów, zajęć laboratoryjnych i wystaw.

Szczegóły wydarzenia oraz adresy i mapa miejsc znajdują się na stronie www.nocbiologow.pl. Z uwagi na charakter niektórych zajęciach, wymagana jest wcześniejsza rezerwacja, która potrwa do 15 stycznia.

To jedyna w roku, tak wyjątkowa okazja, aby przyjrzeć się niezwykłym sposobom komunikacji zachodzącym w świecie organizmów. Uczestnicy będą mogli poznać fascynujące sekrety komunikacji pszczół (od brzęczenia, poprzez taniec, aż po niezwykły proces zapylania) ale także dowiedzą się, jak natura „mówi” na przykładzie organizmów wodnych delty rzeki Nidy. A to tylko niektóre z atrakcji.

Ogólnopolska Noc Biologów to wydarzenie otwarte dla wszystkich zainteresowanych nauką. Do współpracy włączyli się również pracownicy Wydziału Nauk Ścisłych i Przyrodniczych i Collegium Medicum, a także specjaliści z Zespołu Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, Centrum Geoedukacji, Ogrodu Botanicznego w Kielcach oraz Nadleśnictwa Kielce.

W jubileuszowej XV edycji Nocy Biologów nie zabraknie również gości specjalnych z Instytutu Genetyki i Biotechnologii Zwierząt PAN w Jastrzębcu, National Institutes of Health (USA) oraz Wiedeńskiego Towarzystwa Zoologiczno-Botanicznego (Austria).

Nadleśnictwo Kielce realizuje projekt na obszarach Natura 2000 Wzgórza Chęcińsko-Kieleckie PLH 260041 i Dolina Bobrzy PLH 260014. Działaniami ochronnymi zostały objęte siedliska przyrodnicze: 91I0 Ciepłolubne dąbrowy oraz 7140 Torfowiska przejściowe i trzęsawiska.

Projekt „Razem dla natury – ochrona gatunków i siedlisk na terenach cennych przyrodniczo” doczekał się kontynuacji i realizacji.

W drugiej edycji przedsięwzięcia do 120 nadleśnictw z terenu wszystkich 17 RDLP dołączył Leśny Bank Genów Kostrzyca oraz 10 parków narodowych, natomiast głównym beneficjentem jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe reprezentowane przez CKPŚ.

Wspólnym celem będzie poprawa stanu ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, występujących na obszarach Natura 2000 i w rezerwatach przyrody, leżących na gruntach zarządzanych przez Lasy Państwowe i parki narodowe.

Planowane działania obejmą:
• zabiegi czynnej ochrony gatunków i siedlisk,
• wykaszanie oraz usuwanie nalotów drzew i krzewów,
• zwalczanie gatunków niepożądanych,
• ograniczanie drapieżnictwa,
• ochronę głuszca i cietrzewia,
• ochronę zapylaczy,
• ochronę ex-situ,
• edukację, monitoring przyrodniczy, wsparcie eksperckie.

Co zyskamy? Ponad 10 000 ha siedlisk przyrodniczych oraz 20 zagrożonych gatunków objętych ochroną czynną. Podejmujemy działania wspierające bioróżnorodność w lasach i nie tylko.
Działania promocyjne i edukacyjne zostaną skierowane do następujących grup docelowych: podmiotów zaangażowanych w ochronę przyrody, pracowników LP, parków narodowych, uczelni wyższych, instytutów badawczych, NGO, a także ogółu społeczeństwa (w szczególności społeczności lokalnych z terenów, na których realizowany będzie projekt).

Całkowity koszt realizacji projektu to ponad 58,8 mln zł, w tym wkład #FunduszeUE wynosi 50 mln zł.

Z okazji zbliżających się świąt Bożego Narodzenia na honorowych dawców krwi czeka wyjątkowe podziękowanie. Lasy Państwowe w ramach akcji „Choinka dla życia” przygotowały naturalne drzewka dla każdego, kto odda krew. Wydarzenie odbędzie się 17 grudnia na terenie całej Polski.
Na terenie RDLP w Radomiu akcja będzie realizowana w 5 lokalizacjach, a włączą się w nią wszystkie nadleśnictwa RDLP w Radomiu przekazując choinki i wspierając działania edukacyjno-informacyjne.

Akcja „Choinka dla życia”, organizowana po raz piąty, jest wspólną inicjatywą Lasów Państwowych i Narodowego Centrum Krwi. W tym roku zaangażował się w nią nowy partner: Wojskowe Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa. Krew można oddawać 17 grudnia w jednym z blisko stu punktów, m.in. w regionalnych centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa, ich oddziałach terenowych i terenowych stacjach WCKiK. Wszystkim krwiodawcom leśnicy podziękują, wręczając świąteczne drzewko.

Szczegółowe informacje i mapa, gdzie można oddać krew w ramach akcji, dostępne są na stronie:

www.choinkadlazycia.pl

– Okres Bożego Narodzenia to czas, w którym szczególnie doceniamy bliskość rodziny i niezmienność domowych zwyczajów. Akcja „Choinka dla życia” powoli staje się dla nas taką tradycją. Łączy ona to, co w Lasach Państwowych najcenniejsze: troskę o ludzi i troskę o naturę. Krwiodawcy ofiarowują coś bezcennego – własną krew, dar ratujący ludzkie życie. My, leśnicy, w zamian przekazujemy świąteczne choinki, będące cząstką przyrody, którą opiekujemy się od pokoleń – mówi Adam Wasiak, dyrektor generalny Lasów Państwowych.

Wyjątkowy dar krwi

Podczas zeszłorocznej akcji udało się pobrać 7357 donacji krwi i jej składników od 6576 krwiodawców. – Grudniowa akcja promująca honorowe krwiodawstwo kolejny raz zagości w centrach krwiodawstwa i krwiolecznictwa w całej Polsce. Krwiodawcy w podziękowaniu za wyjątkowy dar krwi otrzymają żywe drzewko, symbol życia, odrodzenia i siły dobroci – powiedział Sebastian Twaróg, dyrektor Narodowego Centrum Krwi.

– Krew jest wyjątkowym darem, którego nie można sztucznie wyprodukować. Jest potrzebna każdego dnia, nie tylko w sytuacjach zagrożenia życia, ale też w leczeniu niedokrwistości towarzyszącej wielu chorobom. Krew jest lekiem, którego nie da się zastąpić żadną inną substancją – dlatego tak ważne jest, by zdrowe, pełnoletnie osoby dołączały do grona honorowych dawców krwi i niosły bezinteresowną pomoc pacjentom wymagającym leczenia krwią lub jej składnikami – dodaje płk Tomasz Stefański, dyrektor Wojskowego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa.

Bez szkody dla lasu

W poprzednich edycjach akcji każdego roku leśnicy przekazywali ponad 5 tysięcy świątecznych drzewek honorowym dawcom krwi. Warto zwrócić uwagę, że dostępne u leśników choinki pozyskiwane są w sposób ekologiczny i odpowiedzialny. – Nasze bożonarodzeniowe drzewka pochodzą ze specjalnych plantacji. Nie pozyskujemy choinek na uprawach leśnych albo w podszytach, czyli niższych piętrach lasu. Plantacje zakłada się tam, gdzie „tradycyjny” las nie może rosnąć, np. pod liniami energetycznymi – wyjaśnia Adam Wasiak.

 * * *

Jakie warunki trzeba spełnić, by móc oddać krew i jej składniki

• Wiek pomiędzy 18. a 65. rokiem życia
• Waga co najmniej 50 kilogramów
• W ciągu ostatnich 4 miesięcy nie wykonano akupunktury, tatuażu, przekłucia uszu lub innych części ciała, zabiegów operacyjnych, endoskopowych i innych diagnostycznych badań (np. gastroskopii, panendoskopii, artroskopii, laparoskopii) oraz nie poddano się leczeniu krwią lub jej składnikami

W dniu oddania krwi

• Trzeba być wyspanym i wypoczętym
• Trzeba być zdrowym, nie mieć oznak przeziębienia i nie przyjmować żadnych leków (nie dotyczy to antykoncepcji)
• Należy zjeść lekkostrawny, niskotłuszczowy posiłek
• Wypić ok. 2 l płynów, np. woda, soki (w ciągu 24 godzin przed pobraniem)
• Ograniczyć palenie papierosów i nie pić alkoholu, również w dniu poprzedzającym oddanie krwi
• Mieć przy sobie dokument ze zdjęciem stwierdzający tożsamość, najlepiej dowód osobisty

Czego możesz się spodziewać

Samo pobranie 450 ml krwi pełnej (tyle pobiera się jednorazowo) trwa ok. 10 minut. Jednak zanim oddamy krew, czeka nas wypełnienie ankiety kwalifikującej do honorowego oddania krwi, rejestracja oraz badanie i wywiad lekarski.

Szczegółowe informacje na stronie: www.twojakrew.pl.

Naturalna to dobry wybór

Leśnicy zachęcają, aby z okazji świąt kupić naturalne, żywe drzewko.

Naturalna choinka

• Pachnie lasem i tworzy wyjątkową atmosferę
• Gdy rośnie w lesie, produkuje tlen, pochłania dwutlenek węgla i służy zwierzętom
• Jest odnawialnym surowcem
• Po świętach może wrócić do przyrody jako materiał organiczny

Sztuczna choinka

• Jest produkowana z plastiku, którego produkcja szkodzi przyrodzie
• Jej wytworzenie i transport wymagają dużych nakładów energii
• Jest źródłem szkodliwych emisji
• Nie podlega recyklingowi

Jak pielęgnować choinkę

• Nie stawiaj jej przy kaloryferze. Im niższa temperatura pomieszczenia, tym dłużej drzewko zachowa igły
• Podlewaj ją, nawet jeśli jest cięta

Co zrobić z choinką po świętach

Gałązki choinkowe mogą się przydać w ogrodzie. W całości, jako osłona przed przymrozkami, albo rozdrobnione – w formie zrębków, stanowiąc naturalny nawóz dla roślin preferujących kwaśny odczyn gleby (np. borówki amerykańskiej, azalii, różaneczników itp.). Zastosowań tych jest naprawdę wiele i ewaluowały one na przestrzeni lat. Dawniej wierzchołek świerkowej choinki był wykorzystywany w kuchni i robiono z niego tzw. firletkę, czyli mątewkę przydatną podczas gotowania np. zup czy sosów.

Jeśli zaś nie chcesz eksperymentować z choinką po świętach, pozostanie ci tradycyjna forma utylizacji. Firmy zajmujące się odbiorem odpadów mają zazwyczaj wyznaczone dni, kiedy odbierają choinki – wystarczy wówczas takie drzewko zostawić przy koszu na odpady.

Możesz także oddać drzewko w Punkcie Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych jako odpad biodegradowalny. Pamiętaj – nie wyrzucaj świątecznej choinki do lasu!

Kampania ma pokazać jak fotografia łączy ludzi z przyrodą. W Polsce są tysiące niezwykłych miejsc, w których można uchwycić piękno lasu - a do każdego z nich można dotrzeć w zaledwie godzinę. Kampania „Obrazy Lasu” przypomina, że polskie lasy są otwarte, dostępne i bliskie każdemu. To przestrzeń odpoczynku i inspiracji, która codziennie zachwyca miliony osób.

- W czasach, gdy obrazy można wygenerować w kilka sekund, łatwo zapomnieć, że prawdziwe piękno powstaje w naturze. Technologie AI są już wszechobecne, ale nadal się ciągle czegoś uczą, i na pewno daleko im do doskonałości i piękna polskich lasów. W naszej kampanii chcemy pokazać, że zamiast generować obrazy siedząc przy komputerze, warto wybrać się do lasu i samodzielnie zrobić zdjęcie niezwykłej i unikalnej polskiej przyrody - mówi Anna Choszcz- Sendrowska, rzeczniczka prasowa Lasów Państwowych.

W ramach kampanii powstał niezwykły spot, który głosem znanego z roli „Gruchy” w filmie „Chłopaki nie płaczą” aktora Mirosława Zbrojewicza, opowiada o przewadze natury nad promptami sztucznej inteligencji:

Autorami spotu są Szymon Demirkol i Martinez Swytsun, którzy do jego stworzenia wykorzystali niezwykłe zdjęcia polskiej przyrody zrobione przez leśników z Lasów Państwowych.

- W Polsce mamy wiele rzeczy z których możemy być dumni. Jedną z nich jest nasza przyroda. Poprzez abstrakcyjne porównanie z nieraz zabawnymi czy niedoskonałymi tworami AI, chcieliśmy pokazać, jak niezwykła i doskonała jest natura, zwłaszcza ta, która jest przedstawiana w obiektywach leśników - mówi Szymon Demirkol, współtwórca spotu.

Każdy z nas doświadcza lasu inaczej. Te różne perspektywy składają się na bogaty obraz, który Lasy Państwowe chcą pokazać w swojej najnowszej kampanii. Z tej okazji leśnicy zorganizowali konkurs fotograficzny, w którym można pokazać własne spojrzenie na polskie lasy. Tym samym leśnicy chcą zachęcić do aktywnego spędzania czasu w lesie i odkrywania jego uroków i tajemnic.

Zasady konkursu są bardzo proste: wystarczy wybrać się do lasu z aparatem lub telefonem, zrobić zdjęcie i wysłać je przez formularz, na specjalnie dedykowanej stronie https://obrazy-lasu.pl/

Na zwycięzców konkursu czekają atrakcyjne nagrody: vouchery na sprzęt fotograficzny, a także nagroda główna - udział w plenerze fotograficznym w Winnicy de Sas, w sercu malowniczej Doliny Baryczy z Jakubem Wenckiem.

Jakub Wencek jest leśnikiem z Doliny Baryczy i artystą fotografikiem. Jego zdjęcia zdobyły nagrody w konkursach takich jak: National Geographic, Tokyo Foto Awards czy London International Creative Competition.

- Las to moja codzienność i przestrzeń, w której czuję się najbardziej u siebie. Od zawsze fascynowało mnie to, jak natura potrafi przemawiać ciszą, światłem czy mgłą, dlatego fotografuję i filmuję przyrodę, starając się uchwycić jej emocje, a nie tylko widoki. Fotografia i film są dla mnie sposobem na opowiadanie o lesie - o jego kruchości, pięknie i znaczeniu w naszym życiu. Prowadzę warsztaty fotograficzne oraz spacery fotograficzne i przyrodnicze, by pokazywać innym, jak uważnie patrzeć na naturę i jak odnajdywać w niej spokój - mówi Jakub Wencek.

Wszystkich, którzy chcieliby wziąć udział w tych niezwykłych warsztatach, zobaczyć wyjątkowe plenery, takie jak stawy o świcie, stare buki i dęby czy też złote światło poranków, Lasy Państwowe zapraszają do udziału w konkursie. A sami leśnicy nieustannie zapraszają wszystkich po prostu do lasu, aby zobaczyć obrazy i poczuć emocje, jakich AI nigdy nie będzie w stanie wygenerować.

28 września Lasy Państwowe – świętokrzyscy i radomscy leśnicy, Radio Kielce i Miasto Kielce zapraszają na wielki piknik rodzinny „Dary Świętokrzyskich Lasów” –po raz drugi w Parku Miejskim w Kielcach. Przed piknikiem leśnicy zapraszają na grzybobranie do Nadleśnictwa Kielce.

Piknik organizują: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu i nadleśnictwa Leśnego Kompleksu Promocyjnego Puszcza Świętokrzyska: Daleszyce, Kielce, Łagów, Skarżysko, Suchedniów i Zagnańsk wraz z Radiem Kielce i Miastem Kielce.

Wydarzenie skierowane jest do rodzin, pasjonatów przyrody, osób aktywnie spędzających czas na łonie natury i dbających o profilaktykę zdrowotną, turystów, grzybiarzy i smakoszy leśnej kuchni. Na gości czeka wiele atrakcji, m.in. wspólne grzybobranie, warsztaty przyrodnicze i survivalowe, a także animacje, gry i zabawy harcerskie, gotowanie i degustacja potraw z darów lasu, pokazy sokolnicze, sygnalistów myśliwskich, rzeźby w drewnie oraz jarmark artykułów z darów natury.

Grzybobranie

Wspólne grzybobranie pod przewodnictwem świętokrzyskich leśników tym razem odbędzie się na terenie Nadleśnictwa Kielce. O godz. 8 na pasjonatów zbierania grzybów będą czekały bezpłatne busy. Opiekę nad grzybiarzami będą sprawowali miejscowi leśnicy. Szczegółowe informacje w nadleśnictwach oraz RDLP w Radomiu.

Wyjazd z Kielc z ulicy Zamkowej. Busy będą podstawione na godzinę 7.45, wyjazd o godzinie 8.00. Powrót około godz. 13, również na ulicę Zamkową.

Mapa miejsca grzybobrania:

Nadleśnictwo Kielce

https://maps.app.goo.gl/5JeoCmGiLt2Bc7LJ8

Na najlepszych grzybiarzy czekają nagrody. Z koszykami zapraszamy też Parku Miejskiego w Kielcach, gdzie będzie można zaprezentować swoje zbiory. Wybierzemy najlepszego grzybiarza, a zaproszeni przez nas specjaliści przeszkolą chętnych z rozpoznawania grzybów.

W przypadku niesprzyjających warunków pogodowych/braku grzybów zapraszamy również do lasu – na spacery tematyczne z leśnikami!

Leśny piknik rodzinny w Parku Miejskim w Kielcach

W godz. od 13 do 17.30 w Parku Miejskim w Kielcach odbędzie się piknik, podczas którego będziemy promować skarby natury kryjące się w świętokrzyskich lasach oraz będzie można wziąć udział w wielu aktywnościach dla zdrowia.

Będzie smaczna niespodzianka z grzybów – kolejny raz gotowanie z Mirosławem Ciołakiem, popularnym świętokrzyskim kucharzem, który przygotuje danie na bazie borowików, aż 1 000 porcji!

Leśnicy wraz z organizacjami partnerskimi przygotowali animacje, quizy i konkursy z nagrodami, atrakcje dla dzieci oraz wystawy prezentujące skarby świętokrzyskich lasów i możliwości uprawiania sportu, turystyki i rekreacji w lesie. Będzie można poznać osiągnięcia leśnictwa – jego współczesne i tradycyjne aspekty w związku z jubileuszem 100-lecia Lasów Państwowych. Leśnicy pokażą jak dbają o lasy, chronią je i spełniają różnorodne potrzeby społeczne z nimi związane.

Zorganizowany zostanie także jarmark artykułów z darów natury. Będzie można posłuchać leśnej i myśliwskiej muzyki.  

Zagra i zaśpiewa Zespół Inula oraz artyści związani z Młodzieżowym Domem Kultury i Domem Kultury Zameczek.

Wydarzenie będzie relacjonowane na żywo przez Radio Kielce.

Szczegółowy program znajduje się na plakacie.

Wydarzenia towarzyszące (w godz. 13.00-17.30 Park Miejski w Kielcach):

• Prezentacja Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Świętokrzyska” – stoiska tematyczne nadleśnictw: Daleszyce, Kielce, Łagów, Skarżysko, Suchedniów i Zagnańsk. Leśnicy zaprezentują pokazy i warsztaty dotyczące dębu Bartka, znaczenia lasu dla klimatu, drewna, jako produktu ekologicznego i odnawialnego o wielu zastosowaniach. Pokażą mieszkania dla dzikich zapylaczy, opowiedzą o znaczeniu grzybów dla przyrody i człowieka oraz o tym jak utrzymać wodę w lesie. Będzie można zobaczyć budki i schrony dla ptaków i nietoperzy oraz domki dla dzikich zapylaczy. Dla szukających relaksu będzie nauka kąpieli leśnej shinrin-yoku, a dla szukających możliwości noclegu informacja i pokaz w ramach popularyzacji survivalowego programu „Zanocuj w lesie”. Na najmłodszych czekają harcerskie i leśne zabawy i gry zręcznościowe z użyciem naturalnych, drewnianych materiałów. Będzie można otrzymać przewodniki turystyczne i mapy;
• Leśnicy prezentować będą też działania realizowane ze środków Unii Europejskiej w zakresie ochrony przyrody, małej retencji i działań przeciwdziałających zmianom klimatu oraz projektów z zakresu innowacji, a także działania w ramach zwiększania lesistości;
• Prezentacja tematyki pszczelarstwa i bartnictwa, będzie można spróbować leśnych miodów oraz porozmawiać z leśnikami – pszczelarzami i bartnikami;
• Pokaz Zespołu Sygnalistów Myśliwskich przy RDLP w Radomiu;
• Nie zabraknie informacji na temat zrównoważonego korzystania z zasobów lasu, w tym różnorodnych darów lasu;
• Pokazy rzeźbienia w drewnie;
• Konkurs plastyczny „Drzewo Marzeń”;
• Sadzonki ze szkółki leśnej w Nadleśnictwie Daleszyce jako nagrody w konkursach;
• Stoiska wystawowe instytucji i organizacji partnerskich (m.in. Świętokrzyski Park Narodowy, Zespół Świętokrzyskich i Nadnidziańskich Parków Krajobrazowych, Straż Miejska, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Kielcach, Madejówka Bushcraft Team, Zielarski Kącik Karii, PTTK Kielce, Stowarzyszenie Ostrower);
• Profilaktyka prozdrowotna w wykonaniu organizacji i instytucji partnerskich – badania, konsultacje i porady lekarskie i dietetyczne oaz apteczka seniora – porady farmaceutów – ZOZ MSWiA w Kielcach, Fitness Expert;
• Jarmark świętokrzyskich producentów artykułów z darów natury.

Wstęp wolny – zapraszamy!

Organizatorzy: Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Radomiu, nadleśnictwa Leśnego Kompleksu Promocyjnego „Puszcza Świętokrzyska”: Daleszyce, Kielce, Łagów, Skarżysko, Suchedniów, Zagnańsk; Radio Kielce, Miasto Kielce.

Nasi partnerzy: ZOZ MSWiA w Kielcach, Kielecka Izba Aptekarska, Centrum Odchudzania Olgi Chaińskiej, Chorągiew Kielecka ZHP.

Miejsce:

Lasy Nadleśnictwa Kielce (grzybobranie), Park Miejski w Kielcach (piknik)

Termin:

28 września 2025 r., godz. 8.00-17.30

Osoby do kontaktu:

Kamil Stelmasik – Nadleśnictwo Kielce

e-mail: kamil.stelmasik@radom.lasy.gov.pl

Telefon: 41 335 63 85, tel. kom. 517 480 671

Kryzys wodny w Europie, dekada suszy hydrologicznej, pożary lasów i rekordowo niskie stany wód w rzekach — to rzeczywistość, do której, niestety, musimy się przyzwyczajać. W tych warunkach cierpią także lasy, które w normalnych okolicznościach pełnią rolę naturalnych gąbek: zatrzymują i magazynują wodę.

5 cm Wisły – w Warszawie pada niechlubny rekord

Na stacji hydrologicznej Warszawa-Bulwary od końca sierpnia utrzymuje się najniższy stan wody w historii pomiarów — aktualnie to zaledwie 5 cm! To spadek o 1 cm względem wcześniejszego niechlubnego rekordu. W skali kraju aż 19 stacji IMGW odnotowuje obecnie bardzo niski poziom rzek.

Działania Lasów Państwowych

Lasy Państwowe od lat dostrzegają narastające zagrożenie i prowadzą projekty, których celem jest zatrzymanie wody w lesie, poprawa bilansu wodnego i adaptacja do zmian klimatu. To inwestycje liczone w milionach złotych.

„Lasy dla mokradeł” (2024–2029)

Największy i najnowszy z projektów to „Lasy dla mokradeł”, realizowany przez Centrum Koordynacji Projektów Środowiskowych (CKPŚ) wraz z partnerami: Uniwersytetem Przyrodniczym w Poznaniu, Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza oraz Centrum Ochrony Mokradeł.

• Zakres: co najmniej 10 450 ha bagien, torfowisk i innych terenów podmokłych czyli obszar porównywalny z Białymstokiem – zarówno na obszarach Natura 2000, jak i poza nimi.

• Cel: przywracanie i utrzymanie funkcji mokradeł (przywrócenie dawnych. Naturalnych stosunków wodnych, ograniczanie gatunków obcych i ekspansywnych, budowa niewielkich progów i zastawek, właściwe nasadzenia, koszenie i usuwanie nadmiaru biomasy, ochrona cennych siedlisk).

• Budżet: 117 647 058 zł, w tym 100 000 000 zł dofinansowania z UE.

To jeden z największych tego typu projektów w Europie. Torfowiska to jedne z największych naturalnych magazynów węgla. Przechowują go więcej niż wszystkie lasy świata razem wzięte. Ich degradacja oznacza emisje gazów cieplarnianych i nasilenie globalnego ocieplenia. Równie ważna jest rola mokradeł w gospodarce wodnej: działają jak gąbki i zatrzymują wodę w czasie opadów i oddają ją powoli w okresach suszy, stabilizując poziom wód gruntowych i zmniejszając ryzyko powodzi.

– Zmiana klimatu i kryzys różnorodności biologicznej wymagają przestawienia priorytetów. Dziś wiemy, że osuszanie mokradeł, realizowane w Polsce na wielką skalę od ponad stu lat, było błędem. Jesteśmy w momencie przełomowym, gdy Lasy Państwowe decydują się na przebudowę, a nawet likwidację dawnej infrastruktury melioracyjnej - po to, by zatrzymać więcej węgla w glebie i wody w krajobrazie, zaadoptować się do ocieplającego się klimatu i uratować ginące gatunki. A w efekcie zyskają również lasy gospodarcze, dla których śródleśne mokradła są najlepszymi "klimatyzatorami". Cieszę się, że możemy działać razem - dla przyrody, klimatu i zrównoważonej gospodarki – mówi dr hab. Wiktor Kotowski, prof. UW, członek Zarządu Centrum Ochrony Mokradeł.

Szacuje się, że w Polsce jest ok. 4,4 mln ha mokradeł, z czego torfowiska zajmują ok. 30%. Lasy Państwowe zarządzają blisko jedną czwartą tej powierzchni, traktując ich ochronę w poważny i odpowiedzialny sposób.

– W ramach programów Małej Retencji Górskiej i Małej Retencji Nizinnej zbudowaliśmy już 9645 obiektów piętrzących wodę lub spowalniających jej odpływ takich jak: zbiorniki retencyjne, przepusty, zastawki, brody, zabezpieczenia zboczy, przepławki dla ryb – które pozwalają zatrzymać ponad 47 milionów metrów sześciennych wody w polskich lasach. To naprawdę ogromna ilość wody, gdyby to spróbować zobrazować, to jest niemal 50 Stadionów Narodowych wypełnionych wodą od murawy aż po dach. Wody, która wystarczyłaby do codziennego użytku mieszkańcom dużego miasta takiego jak Lublin na 4 lata – mówi Anna Choszcz- Sendrowska rzeczniczka prasowa Lasów Państwowych – Ale to nie koniec! Budujemy dalej. W ciągu najbliższych 3 lat powstanie w sumie 1658 sztuk takich obiektów. Które zretencjonują prawie 7,5 miliona ( 7 423 200 m3) wody, czyli kolejne niemal 8 stadionów. – dodaje.

Retencja — 20 lat doświadczeń i nowe edycje do 2028 r.

Nowe edycje 2024–2028:

Adaptacja do zmian klimatu na terenach nizinnych - MRN3

• o ok. 1030 obiektów i zadań; retencja ok. 5,7 mln m³;
• wartość: ok. 511,6 mln zł, z czego ponad 323 mln zł dofinansowania UE.

Adaptacja do zmian klimatu na terenach górskich - MRG3

• działania w lasach górskich: budowa/odbudowa zbiorników i urządzeń hydrotechnicznych, zabezpieczenia przeciwerozyjne, odtwarzanie geometrii koryt;
• cel: adaptacja ekosystemów górskich do zmian klimatu i ograniczenie erozji.

Oba projekty są naturalną kontynuacją działań prowadzonych od ponad 20 lat. Dzięki nim powstają tysiące obiektów hydrotechnicznych, które realnie poprawiają bilans wodny w lasach i zwiększają ich odporność na suszę.

Zobacz i posłuchaj
• „Bagna mają moc” — wywiady Anny Bednarczuk (CKPŚ) z prof. Bogdanem Chojnickim i prof. Mariuszem Lamentowiczem (UAM) — playlista YouTube Lasów Państwowych:

• Rolki z Facebooka Lasów Państwowych:

Rzeczniczka LP o programach małej retencji. https://www.facebook.com/reel/24488171284125742

Jak torfowce gromadzą węgiel i wodę? https://www.facebook.com/reel/700024219763931

Czy wiesz, ile wody jest w lesie? https://www.facebook.com/reel/1077423317433756

• Echa Leśne TV – Oblicza Lasów:

Mała retencja. Jak radzimy sobie z suszą w lesie?

Mistyczne bagna:

Hydrozagadka. Gdzie jest woda w lesie?

• Las Bliżej Nas (TVP na kanale LP) - Retencja w lesie:

• Infografiki LP:

Jak zatrzymać wodę w lesie — https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/infografiki/jak-zatrzymac-wode-w-lesie/jak-zatrzymac-wode-w-lesie.jpg

Wielkie efekty małej retencji — https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/infografiki/wielkie-efekty-malej-retencji/wielkie-efekty-malej-retencji-jpg.jpg

Lasy Państwowe wspólnie z Fundacją Twarze Depresji zapraszają na czwartą edycję charytatywnego Biegu z Twarzami Depresji, który odbędzie się 5 października 2025 r. w Zimnych Dołach koło Warszawy (Nadleśnictwo Chojnów) oraz w formule wirtualnej – w dowolnym lesie. Do pokonania jest 5 km biegiem lub marszem. Cały dochód z pakietów startowych fundacja przeznaczy na bezpłatne konsultacje psychologiczne i psychiatryczne dla dzieci i młodzieży, swoich najmłodszych podopiecznych.

W 2024 r. w Polsce odnotowano 127 zgonów samobójczych wśród osób niepełnoletnich. W całej populacji zarejestrowano 10 135 zamachów samobójczych i – jak co roku – Policja zwraca uwagę na istotny udział młodzieży w wieku 13–18 lat. Skala zjawiska wymaga konsekwentnej profilaktyki oraz systemowego, łatwo dostępnego wsparcia. Dlatego Lasy Państwowe już od 10 lat współpracuje z Fundacją Twarze Depresji.

– W leczeniu depresji może pomóc tylko psychoterapia i dobrze dobrane leki, ale obcowanie z przyrodą jest świetną profilaktyką zdrowia psychicznego, a przebywanie w lesie może być wsparciem terapii. Dlatego jako współorganizator biegu z radością udostępniamy tereny leśne, by wspierać tak szczytny cel, jakim jest pomoc dzieciom w kryzysie psychicznym – mówi Anna Choszcz-Sendrowska, rzeczniczka prasowa Lasów Państwowych.

Mimo postępów, dostęp do pomocy psychologiczno- terapeutycznej dla dzieci w Polce wciąż jest wyzwaniem, a potrzeby nadal przewyższają podaż. W ubiegłym roku w Polsce pracowało jedynie 564 lekarzy psychiatrów dzieci i młodzieży, a struktura systemu – mimo rozwoju opieki środowiskowej – nadal w dużej mierze reaguje interwencyjnie. Dlatego tak ważne jest wspieranie organizacji, które oferują darmową pomoc psychologiczną i psychiatryczną dla dzieci.

– Dzięki wsparciu Lasów Państwowych i uczestników, możemy finansować konsultacje psychologiczne i psychiatryczne dla naszych podopiecznych. Zapraszamy do Zimnych Dołów oraz do udziału wirtualnego, najlepiej z pobliskiego lasu. Liczy się każda osoba i każdy krok – podkreśla Anna Morawska-Borowiec, Prezeska Fundacji Twarze Depresji.

Bieg Twarzy Depresji – dołącz stacjonarnie lub wirtualnie

5 października (niedziela) uczestnicy spotkają się w Zimnych Dołach (Nadleśnictwo Chojnów) – w programie rozgrzewka, 5-kilometrowa trasa leśnymi ścieżkami oraz rodzinny piknik psychoedukacyjny. Alternatywą jest udział wirtualny, leśnicy zachęcają do biegania po leśnych ścieżkach w całej Polsce. W tym wariancie pakiet startowy wysyłany jest pocztą (przesyłka polecona w cenie). Rejestracja trwa do 10 września na stronie Fundacji Twarze Depresji: https://twarzedepresji.pl/bieg/

Ambasadorami 4. edycji Biegu z Twarzami Depresji są sportowcy-olimpijczycy, którzy otwarcie mówią o własnych zmaganiach z depresją: Justyna Święty-Ersetic, Agnieszka Kobus-Zawojska, Paweł Korzeniowski i Marek Plawgo.

– Każdy może pobiec. Jeśli nie możecie dotrzeć do Zimnych Dołów, zamówcie pakiet startowy z wysyłką i przebiegnijcie 5 km w najbliższym lesie – solo, z rodziną albo ze znajomymi – mówi Justyna Święty-Ersetic.

Lasy Państwowe przypominają, że regularny, uważny kontakt z naturą pomaga obniżać poziom stresu i wspiera koncentrację. Leśny bieg to sprawdzony sposób na wsparcie w odzyskaniu równowagi.

Nadleśnictwo Kielce informuje, że przystępuje do prac gospodarczych na terenie leśnictw Dąbrowa, Słowik i Dyminy. Wymienione obszary znajdują się na terenach objętych pilotażowym procesem powołania tzw. lasów społecznych. Nadleśnictwo Kielce prowadzi działania w zakresie zrównoważonej gospodarki leśnej na obszarze lasów o wiodącej funkcji społecznej (LoWFS) zgodnie z wytycznymi i zasadami przyjętymi w ramach prac zespołu ds. lasów społecznych. Zespół ten na przestrzeni października – listopada 2024 r., w toku konsultacji, wypracował obszar lasów społecznych dla miasta Kielce i zaproponował założenia dla modyfikacji gospodarki leśnej na tym terenie, zgodnie z wytycznymi MKiŚ oraz Ogólnopolskiej Narady o Lasach. Powierzchnia lasów o wiodącej funkcji społecznej na terenie Nadleśnictwa Kielce wyłoniona w wyniku procesu konsultacyjnego wyniosła ogółem 3571,45 ha. W ramach tej powierzchni obszar objęty wyłączeniami stanowi 343,53 ha. Ograniczenia uzgodniono dla powierzchni 49,31 ha, zaś modyfikacje gospodarki leśnej dla powierzchni 3178,61 ha.

Do tej pory na terenach uznanych za lasy społeczne realizowano wyłącznie cięcia o charakterze użytkowania przygodnego, związane z wystąpieniem w 2024 roku zjawiska gradobicia o charakterze klęskowym.

Pozostałe prace i zabiegi gospodarcze wynikające z zapisów art. 9 ust. 1 ustawy o lasach będą kontynuowane. Jednocześnie informujemy, że dla realizacji zawartych umów na wykonanie prac leśnych w 2025 r. w obszarze objętym zasięgiem lasów o wiodącej funkcji społecznej, niezbędne prace również będą kontynuowane na mocy uzgodnień z MKiŚ. 
Dokładamy wszelkich starań by przed rozpoczęciem prac gospodarczych brać pod uwagę natężenie ruchu turystycznego, wartość społeczną, kulturową i krajobrazową lasów jak i ich potencjał do świadczenia pozaprodukcyjnych usług ekosystemowych w przyszłości.   
Informacje o pracach będą dostępne w dedykowanej zakładce na stronie Nadleśnictwa Kielce https://kielce.radom.lasy.gov.pl/informacje-o-prowadzonych-pracach-gospodarczych

Dziękujemy za zrozumienie i prosimy o wzmożoną ostrożność podczas przebywania w okolicach wyznaczonych prac terenowych. Miejsca prowadzenia prac leśnych zostaną odpowiednio oznakowane za pomocą tablic informacyjnych. 

Nadleśnictwo Kielce informuje, że w odpowiedzi na konieczność ochrony lasów przed szkodnikami wtórnymi (owadów: wyrynnika dębowca, rozwiertka większego i opiętka dwuplamkowego), które pojawiły się w związku z uszkodzeniami spowodowanymi gradobiciem z dnia 14 lipca 2024 roku, zostaną przeprowadzone sanitarne cięcia drzew. 
Decyzja została podjęta na podstawie lustracji terenowej drzewostanów wykonanej przez Zespół Ochrony Lasu w Radomiu oraz Nadleśnictwo Kielce w dniu 8 sierpnia 2025 r. oraz na bazie uzgodnień z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Podstawą prawną powyższych działań są zapisy art. 9 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach. O pracach powiadomiono Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska w Kielcach.
Usuwanie zasiedlonych przez szkodniki wtórne drzew obejmie obszary leśne w Leśnictwie Słowik (oddział 62a) oraz Leśnictwie Dyminy (oddziały 37, 38, 42, 43, 44, 45), które znajdują się na tzw. „shadow list” i na terenach lasów społecznych. 
Działania te mają na celu usunięcie drzew osłabionych i zasiedlonych przez szkodniki, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się zagrożeń oraz utrzymać zdrowie ekosystemów leśnych.
Cięcia prowadzone będą zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w trosce o zrównoważone gospodarowanie zasobami leśnymi oraz ochronę przyrody.
Na poniższej mapie zaznaczono obszary planowanych cięć sanitarnych: 

Dziękujemy za zrozumienie i prosimy o wzmożoną ostrożność podczas przebywania w okolicach wyznaczonych prac terenowych. Miejsca prowadzenia prac leśnych zostaną odpowiednio oznakowane za pomocą tablic informacyjnych. 

Nadleśnictwo Kielce informuje, że w najbliższych dniach (od 29.05), na terenie leśnictwa Słowik (odział 8f obszar na zachód od Stadionu Leśnego) prowadzone będą cięcia sanitarne w drzewostanach objętych gradobiciem w lipcu ubiegłego roku. Prace będą miały na celu usunięcie drzew chorych, obumarłych lub stanowiących zagrożenie dla użytkowników lasu.

Prace wynikają bezpośrednio z zaawansowanego procesu wydzielania się posuszu i zamierania drzewostanów. Zapobiegną wystąpieniu gradacyjnego pojawu szkodliwych owadów (głównie kornika ostrozębnego), który w konsekwencji może zagrozić trwałości drzewostanu na tym terenie.

Więcej o sprawie pisaliśmy tutaj.